Trang thông tin điện tử Trung tâm TGPL Nhà nước

Câu chuyện pháp lý

Xem với cỡ chữAA

Ủy quyền có toàn quyền sử dụng đất có phải là thừa kế quyền sử dụng đất?

(07:39 | 28/06/2021)

         Ủy quyền chỉ được áp dụng trong trường hợp quyền sử dụng đất (QSDĐ) của nhóm người sử dụng đất không phân chia được theo phần và ủy quyền khi nhiều người thừa kế chưa phân chia QSDĐ. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều trường hợp ủy quyền cho người khác có toàn QSDĐ, ủy quyền đứng tên trên Giấy chứng nhận(GCN) QSDĐ?

 

      Anh Nguyễn Văn A hỏi: Gia đình tôi có 4 anh chị em, cha tôi mất từ khi chúng tôi còn nhỏ, mẹ tôi qua đời năm 2018. Khi mẹ tôi còn sống, gia đình tôi có lập giấy ủy quyền cho em út của tôi là D, được toàn quyền sử dụng mảnh đất và căn nhà của cha mẹ tôi để lại. Dựa vào giấy này, D đã làm thủ tục đứng tên trên GCN, đồng thời đánh tiếng sẽ rào lối đi ra đường của anh em chúng tôi. Vậy, giấy ủy quyền đó có phải là hợp đồng tặng cho, mà D dựa vào đó được cấp GCNQSDĐ?

       Trường hợp của bạn, Ths.Bùi Đức Độ - Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Kiên Giang viện dẫn những quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Đất đai để làm căn cứ giải quyết.

      Ủy quyền có rất nhiều loại, nhiều công việc khác nhau theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015. Trên thực tế, ủy quyền được thể hiện bằng hình thức như: giấy ủy quyền, ủy quyền bằng lời nói... Tuy nhiên chuẩn nhất vẫn là ủy quyền bằng hợp đồng, có chữ ký của 02 bên và được công chứng/chứng thực. “Hợp đồng uỷ quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được uỷ quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên uỷ quyền, bên uỷ quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thoả thuận hoặc pháp luật có quy định” (Điều 562).

Ảnh minh họa: Tổ hòa giải ở Gia Lâm, Hà Nội thăm hỏi gia đình trung khu dân cư (nguồn internet).

       Quyền và nghĩa vụ của bên ủy quyền cũng như bên được ủy quyền, Bộ luật đã quy định rõ. Trong đó, bên được ủy quyền phải thực hiện công việc theo uỷ quyền và báo cho bên uỷ quyền về việc thực hiện công việc đó; giao lại cho bên uỷ quyền tài sản đã nhận và những lợi ích thu được trong khi thực hiện việc uỷ quyền theo thoả thuận hoặc theo quy định của pháp luật...(Điều 565).

       Thời hạn ủy quyền do các bên thoả thuận hoặc do pháp luật quy định; nếu không có thoả thuận và pháp luật không có quy định thì hợp đồng ủy quyền có hiệu lực 01 năm, kể từ ngày xác lập việc ủy quyền (Điều 563). Nếu là uỷ quyền không có thù lao thì bên uỷ quyền, bên được ủy quyền có thể chấm dứt thực hiện hợp đồng bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước cho bên kia một thời gian hợp lý (Điều 569).

       Theo quy định của Luật Đất đai năm 2013, không có ủy quyền sở hữu, ủy quyền đứng tên trên GCNQSDĐ, mà ủy quyền chỉ áp dụng trong trường hợp QSDĐ của nhóm người sử dụng đất không phân chia được theo phần (diện tích không đủ để tách thửa...) thì ủy quyền cho người đại diện để thực hiện quyền và nghĩa vụ của nhóm người sử dụng đất (Điều 167).  

       Nếu nhiều người cùng được hưởng di sản mà những người này có văn bản thoả thuận chưa phân chia và đề nghị cấp một GCN nhận cho người đại diện đối với toàn bộ diện tích đất, tài sản gắn liền với đất để thừa kế thì cấp một GCN cho người đại điện đó. Văn bản thỏa thuận phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật. Trên GCN ghi thông tin của người đại diện, dòng tiếp theo ghi lần lượt tên của những người được thừa kế QSDĐ, tài sản gắn liền với đất (khoản 4 Điều 5 Thông tư số 23/2014/TT-BTNMT ).

       Vấn đề bạn nêu, có hai khả năng xảy ra: (1) Giấy ủy quyền chứa đựng nội dung tặng cho, thừa kế thì đó là thể hiện quyền tự định đoạt của mẹ bạn nên được pháp luật bảo vệ. (2) Ngược lại, nội dung đơn thuần chỉ là ủy quyền sử dụng để khai thác, hưởng lợi ích từ nhà đất thì có thể đã hết hiệu lực theo Điều 563 Bộ luật Dân sự, trở thành di sản thừa kế nên được chia cho hàng thừa kế thứ nhất (vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết).  

       Giải quyết tranh chấp đất đai, tranh chấp di sản thừa kế là việc làm khó khăn, nhưng hy vọng các bên kiên trì hòa giải, tìm gỡ nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn sẽ hạn chế được việc các bên phải đưa nhau đến tòa.

Long Nhật