Trang thông tin điện tử Trung tâm TGPL Nhà nước

Hướng dẫn nghiệp vụ

Xem với cỡ chữAA

Xử lý tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự

(09:35 | 10/01/2022)

       “Cho vay lãi nặng” là trường hợp bên cho vay cho bên vay vay tiền với mức lãi suất gấp 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự, nghĩa là mức lãi suất 100%/năm của khoản tiền vay.

        Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự được quy định tại Điều 201 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) với hình phạt chính bằng tiền từ 50 triệu đống đến 1 tỷ đồng hoặc bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

          Để áp dụng đúng và thống nhất khi xử lý tội này, Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành Nghị quyết số 01/2021/NQ-HĐTP ngày 20/12/2021  và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 24/12/2021.

          Nghị quyết giải thích “Cho vay lãi nặng” là trường hợp bên cho vay cho bên vay vay tiền với mức lãi suất gấp 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự (lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay; không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì là 10%/năm).

Ảnh minh họa từ nguồn Internet

          Giải thích hành vi “Thu lợi bất chính” được mô tả trong Điều luật 201 là số tiền lãi vượt quá mức lãi suất vay cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự và các khoản thu trái pháp luật khác của người vay.

           Trường hợp cho vay bằng tài sản khác (không phải là tiền) thì khi giải quyết phải quy đổi giá trị tài sản đó thành tiền tại thời điểm chuyển giao tài sản vay.

          Hướng dẫn áp dụng nếu phạm tội có tính chất chuyên nghiệp, hoạt động dưới hình thức băng, ổ nhóm thì xem xét áp dụng hình phạt tù là hình phạt chính. Đồng thời, người phạm tội còn phải xem xét áp dụng nghiêm khắc hình phạt bổ sung là hình phạt tiền.

           Xử lý vật, tiền liên quan trực tiếp đến tội phạm: Tịch thu sung quỹ nhà nước đối với khoản tiền, tài sản khác người phạm tội dùng để cho vay; tiền lãi tương ứng mức lãi suất cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự mà người phạm tội đã thu của người vay; tiền, tài sản khác mà người phạm tội có thêm được từ việc sử dụng tiền lãi và các khoản thu bất hợp pháp khác.

            Trả lại cho người vay tiền thu lợi bất chính mà người phạm tội thực tế đã thu, trừ trường hợp người vay sử dụng tiền vay vào mục đích bất hợp pháp (như đánh bạc, mua bán trái phép chất ma túy, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, ...) thì khoản tiền thu lợi bất chính bị tịch thu sung quỹ nhà nước.

          Liên quan đến hành vi của tội phạm cho vay lãi nặng  như dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần, gây thương tích, gây tổn hại sức khỏe hoặc có hành vi khác để đòi nợ, lấy tài sản ... thì người phạm tội còn phải chịu thêm  về tội phạm tương ứng, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm như: tội cố ý gây thương thích, tội cưỡng đoạt tài sản,…

            Nghị quyết hướng dẫn xử lý người thực hiện nhiều lần hành vi cho vay lãi nặng, trong đó có một lần cho vay lãi nặng, thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên và hành vi cho vay lãi nặng này chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; còn các hành vi cho vay lãi nặng khác thu lợi bất chính dưới 30 triệu đồng, các hành vi này chưa bị xử phạt vi phạm hành chính và chưa hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt tương ứng với tổng số tiền thu lợi bất chính của các lần cho vay lãi nặng.

          Cho vay lãi nặng nhằm thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên, nhưng vì nguyên nhân ngoài ý muốn mà người cho vay chưa thu lợi bất chính hoặc đã thu lợi bất chính dưới 30 triệu đồng, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khung hình phạt tương ứng với tổng số tiền thu lợi bất chính mà họ nhằm đạt được.

Luật gia Bùi Đức Độ