Trang thông tin điện tử Trung tâm TGPL Nhà nước

Hướng dẫn nghiệp vụ

Xem với cỡ chữAA

Luật sư của bạn: Người phạm tội có được hưởng tình tiết giảm nhẹ khi tự khai ra hành vi phạm tội của mình

(14:49 | 13/08/2019)

Bị bắt về tội mua bán trái phép chất ma túy, nhưng trong quá trình điều tra đã tự mình nhận tội và khai ra những lần mua bán ma túy trước đó mà chưa bị phát hiện, thì được hưởng tình tiết giảm nhẹ (TTGN) “tự thú” và TTGN “thành khẩn khai báo” .

        Anh P.T.T sinh trưởng trong gia đình có truyền thống cách mạng. Bà ngoại T là người có công trong kháng chiến chống Mỹ được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến, ông ngoại là liệt sĩ. Vừa qua, T bị bắt quả tang, Viện kiểm sát truy tố T về tội mua bán trái phép chất ma túy. Trong quá trình điều tra, T đã khai ra các lần mà mình đã mua bán ma túy trước đó, đồng thời nhờ gia đình cung cấp giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ và Huân chương Kháng chiến của ông, bà ngoại để được xem xét TTGN. Tuy nhiên, Cáo trạng của Viện kiểm sát mà T nhận được không đề cập đến những tình tiết này. T lo lắng, liệu mình có được hưởng TTGN về tình tiết đã tự nguyện khai ra các lần mua bán ma túy trước đó, cũng như gia đình có công với cách mạng trong phiên tòa sắp tới?

        Về TTGN trong trường hợp này, Ths.Bùi Đức Độ - Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Kiên Giang cho biết: Theo hướng dẫn tại Công văn số 81/2002/TANDTC ngày 10/6/2002 của Tòa án nhân dân tối cao về việc giải đáp các vấn đề nghiệp vụ thì người phạm tội bị bắt quả tang, nhưng sau khi bị bắt đã khai báo đầy đủ hành vi phạm tội của mình phù hợp với các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án thì Toà án áp dụng TTGN "thành khẩn khai báo". Nếu sau khi bị bắt người phạm tội quanh co, chối tội hoặc khai báo không đúng sự thật của vụ án và chỉ sau khi cơ quan tiến hành tố tụng đã chứng minh được đầy đủ hành vi phạm tội của họ, họ mới nhận sự việc phạm tội của họ đúng như cơ quan tiến hành tố tụng đã chứng minh, thì không được áp dụng tình TTGN "thành khẩn khai báo".

        "Tự thú" là tự mình nhận tội và khai ra hành vi phạm tội của mình, trong khi chưa ai phát hiện được mình phạm tội. Người nào bị bắt, bị phát hiện về một hành vi phạm tội cụ thể, nhưng trong quá trình Điều tra đã tự mình nhận tội và khai ra những hành vi phạm tội khác của mình mà chưa bị phát hiện, thì cũng được coi là tự thú đối với việc tự mình nhận tội và khai ra những hành vi phạm tội của mình mà chưa bị phát hiện.

        Trường hợp của anh T, nếu sau khi bị bắt đã khai báo đầy đủ hành vi phạm tội của mình phù hợp với các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án thì được hưởng TTGN “thành khẩn khai báo” được quy định tại điểm s, khoản 1, Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); nếu tự mình nhận tội và khai ra những lần mua bán ma túy trước đó nhưng chưa ai phát hiện, chẳng hạn như người mua ma túy của T chưa khai ra, người làm chứng (nếu có) chưa khai ra những lần T bán ma túy trước đó thì được hưởng TTGN “tự thú” được quy định tại điểm r, khoản 1, Điều 51 BLHS.

       Khoản 2, Điều 51 BLHS còn quy định: “Khi quyết định hình phạt, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là TTGN, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án”. Để áp dụng thống nhất TTGN trách nhiệm hình sự, Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP ngày 04/8/2000, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định: “Vợ, chồng, cha, mẹ, con, anh, chị, em ruột bị cáo là người có công với nước hoặc có thành tích xuất sắc được Nhà nước tặng một trong các danh hiệu vinh dự như: anh hùng lao động, anh hùng lực lượng vũ trang, mẹ Việt Nam anh hùng, nghệ sỹ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú, thầy thuốc nhân dân, thầy thuốc ưu tú hoặc các danh hiệu cao quý khác theo quy định của Nhà nước” được coi là các TTGN khác. 

        Thực tiễn công tác xét xử cho thấy, Hội đồng xét xử đã mở rộng “chủ thể” được tặng danh hiệu cao quý có quan hệ với người phạm tội. Ngoài “vợ, chồng, cha, mẹ, con, anh, chị, em ruột” với người phạm tội còn có “ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại” vì cho rằng, chủ thể được tặng danh hiệu cao quý là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất và thứ hai của người phạm tội, cho nên việc mở rộng phạm vi chủ thể như thế vẫn thuộc hàng thừa kế thứ hai (hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại). Vậy nên, trường hợp của anh T có thể được Hội đồng xét xử cho hưởng TTGN được quy định tại khoản 2, Điều 51 BLHS.

        Việc Cáo trạng của Viện kiểm sát không đề cập đến những TTGN trên không có nghĩa là không được áp dụng, Hội đồng xét xử sẽ làm rõ trong phần xét hỏi và tranh luận ở tại phiên tòa. Nếu T có 02 TTGN được quy định tại điểm s và điểm r khoản 1 Điều 51 BLHS thì có thể được Tòa án áp dụng khoản 1 Điều 54 BLHS, quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật.

Bùi Đức Độ